सम्झना

सधैंको लागि निःशब्द बाबा

उत्तमबाबु श्रेष्ठ, आश्विन १३, २०७६

अस्पतालमा उहाँको स साना जिद्दी देखेर दिक्क हुँदै मैले भनेको थिए, बाबा अब तपाई जे भन्नुस् भन्नुस्, तपाईको यस्ता कुरा मान्दिन् । हरे ! कस्तो शब्द मुखबाट निकालेछु । बाबा सधैंको लागि निशब्द हुनु भयो । अलविदा बाबा!
पुरा पढ्नुहोस्

माड्साब : राजनीति र पत्रकारिताको मिसमास

किशोर नेपाल, भाद्र १, २०७६

माड्साबसम्बोधन उहाँमाथि खुल्थ्यो उहाँ सबैका माड्साब हुनुहुन्थ्यो अन्त्यसम्म माड्साब उपनामले छाडेन उहाँलाई मदनमणि दीक्षित औपचारिक पडाव मेरो पुस्ता हुर्किंदाहुर्किंदै उहाँ सम्पादकका रूपमा खरो लोकप्रिय भइसक्नुभएको थियो माड्साबका कुरा सबैले सुन्थे पनि, उहाँलाई एक पटक राजदरबारअगाडि आत्मदाह गर्ने सुर चढ्यो आफ्ना दुःखका साविती बयान दिँदा माड्साबले यो कुरा लेख्न छुटाउनुभएको छैन देशमा छोटो समयका लागि चलेको संसदीय प्रजातान्त्रिक व्यवस्थाका प्रधानमन्त्री विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालासँग अनुरोध गरेर स्थानीय पत्रपत्रिकाका लागि आर्थिक सहयोग जुटाउन सफल भएका माडसाबमा आत्मदाहको चिन्तन किन कसरी उत्पन्न भयो, त्यो खुल्न सकेको छैन

माड्साब आफैँले कतै लेख्नुभएको , तत्कालीन निर्दलीय राजनीतिमा विश्वबन्धु थापा राजाका गधा थिए भने तुलसी गिरि घोडा यसमा किन कसरी जस्ता प्रश्नको सम्भावना छैन स्वयं माड्साबका भानिज शैलेन्द्रकुमार उपाध्याय थापा गिरिका त्यहीसर्किलभित्र थिए भानिज उपाध्यायले माड्साबलाई सोभियत संघका लागि नेपाली राजदूत पदमा जागिर खानेअफरनदिएका होइनन् तर त्यहाँ राजदूत भएर पैसा कमाउनेबाहेक अरू केही नहुने देखियो माड्साबले मन गर्नुभएन राजाको मनपेट नबुझीकन उपाध्यायले आफ्नै हिसाबले राजदूत बनाउन सक्ने अवस्था पक्कै थिएन त्यतिबेला माड्साब अकिञ्चन हुनुहुन्थ्यो दरबारले उहाँलाई राम्ररी चिनेको थियो निर्दलीय राजनीति गर्नेहरूबीच माड्साबको ज्ञान चनाखोपनको खुब चर्चा हुन्थ्यो

माथेमाहरूको स्वामित्वकोजनसेवासिनेमा हलमा आगो लागेपछि त्यसको आँगनमा सुपथ मूल्यका पसल खोलिएका थिए नयाँसडक जगमगजगमग थियो नयाँसडकको ‘ मोस्ट ह्याप्पेनिङ प्लेसथियो, पीपलको बोट त्यहाँबाट रञ्जना सिनेमाको ढोकासम्म पुगिने सडक समातेर दायाँतिर लागेपछि आउँथ्यो, एउटा इनार त्यो इनारसँगै जोडिएको एउटा घरमा माड्साबको कार्यालय थियो सात दिने समीक्षाको प्रकाशन यथावत् थियो

अतिरिक्त, दैनिक समीक्षाको प्रकाशन भइरहेको थियो, त्यहाँबाट माड्साबलाई त्यसैबेला देखेको मानिसले पछिसम्म पनि त्यही रूपमा देख्दथ्यो माड्साबको व्यक्तित्वलाई खुट्याएर हेर्न एक प्रकारको अन्तर्दृष्टि चाहिन्थ्यो मैले दैनिक समीक्षाको कार्यकर्ताका रूपमा माड्साबका व्यक्तित्वका केही पक्षलाई हेरेको छु मूल थलो वीरगन्ज भएकाले पनि उहाँलाई कायस्थको जस्तो प्रत्युत्पन्न मतिका धनीभन्दा पक्कै पनि अपमान हुने छैन

राजा महेन्द्रको निधन वीरेन्द्रको राज्यारोहणपछिको समयमा नेपाली स्वतन्त्रता संकटमा थियो त्यतिखेर माड्साबले समीक्षाको कार्टुनिस्टलाई बोलाएर भन्नुभयो, ‘तिमी धोबीखोलामा जाऊ एउटा गधालाई नुहाइदेऊ त्यतिबेला राजा आउनेछन् सोध्नेछन्– ‘के गर्दै छौ  ?’ , तिमीले जवाफ दिनेछौ, ‘गधालाई धोएर गाई बनाउँदै छु यो बलियो झापड थियो, राजा वीरेन्द्रद्वारा प्रस्तावित निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्थाको सुधारलाई यसमा समीक्षाले दण्ड पायो तर यसको उचाइ ह्वात्तै बढ्यो पछि के भयो कि माड्साब प्रवाहित हुनुभयो, पञ्चायत व्यवस्थामा पञ्चायत नीति जाँचबुझ समितिको निर्देशनमा उहाँ काठमाडौँ नगर पञ्चायतको सदस्य हुनुभयो त्यतिखेर उहाँ मात्रै होइन, कम्युनिस्ट पृष्ठभूमिका वासुदेव ढुंगानालगायतका व्यक्तित्व पनि त्यतै बहेका थिए

राजनीति पत्रकारिताको मिसमासले मदनमणि दीक्षितमाड्साबको विद्वत् व्यक्तित्वमा खासै असर पारेन पत्रकारिता किनारामा रह्यो, माधवी केन्द्रमा आइन् उहाँका विशद ज्ञान सारगर्भित विचार नेपाली आकाशमा चम्किइरहनेछन्

यो पनि पढ्नुहोस् : प्यारो ममदी !

पुरा पढ्नुहोस्

प्यारो ममदी !

कुमार नगरकोटी, भाद्र १, २०७६

एउटा पाठकले आफ्नो प्यारो लेखकलाई श्रद्धाञ्जली होइन, शब्दाञ्जली अर्पण गर्ने हो सायद ।
पुरा पढ्नुहोस्

खेल्दाखेल्दै बित्छ जिन्दगी

सीके लाल, असार ३, २०७६

नियति नै मान्नुपर्छ, महाभारत पढ्दै गर्दा गिरीश रघुनाथ कर्नाड -सन् १९३८-२०१९) सबभन्दा धेरै सम्राट ययातिको निर्वहण (डैनुमान) बाट प्रभावित भए । र, त्यस शोकजनक पात्रको नियतिलाई नाटकीकरण नगरी बस्नै सकेनन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

म्यागजिन उनको सोख

गजेन्द्र बुढाथोकी, वैशाख ६, २०७६

म्यागजिनकारिताको सफलतापछि पुष्करलालले ०४९ मा पहिलो सन्ध्याकालीन दैनिक निकाले, महानगर । एक रुपैयाँ गोटा महानगर  बेचेर प्रतिपत्रिका २५ पैसा आम्दानी दिने गरी बेरोजगार युवालाई \'हकर\' बनाए ।
पुरा पढ्नुहोस्

निभ्यो त्यो तेज

सुनिता लोहनी, चैत्र १७, २०७५

जहाँ हिंसापीडित, त्यहाँ तेजश्री थापा । १० वर्षे सशस्त्र द्वन्द्वपीडितका पक्षमा आवाज उठाएकी उनले तीन वर्षअघिको मधेस आन्दोलनका हिंसात्मक घटना उजागर गर्न अनवरत काम गरिन् । उनै ५२ वर्षीया तेजश्रीले अघिल्लो साता न्युयोर्कमा देहत्याग गरिन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

खस जातिको खसखस

राम लोहनी, फाल्गुन १९, २०७५

नेपाली विद्वत् जगतमा पोखरेलको स्थान सधैँ अग्रपंक्तिमा छ । भाषा, साहित्य र विशेषगरी खस जातिको प्रसंगमा पोखरेल चिरस्मरणीय रहनेछन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

अथक अन्वेषकको सम्झना

हर्षमान महर्जन, फाल्गुन १९, २०७५

१९९८ असोज १ मा काठमाडौँको ठमेलमा जन्मेका शिव रेग्मीले सानै उमेरदेखि बुबाले घरमा ल्याएका पत्रिका उद्योग, शारदा, उदय र प्रगति पढ्ने बानी बसालेका थिए । पुस्तक संकलन भने ०१५ मा एसएलसी उत्तीर्ण गरेपछि थाले ।
पुरा पढ्नुहोस्

विश्वामित्रजस्ता मोराश

गुरुङ सुशान्त, माघ ११, २०७५

अनेक पाटामा पसिना पोखे पनि तीन विधामा उनले आफ्नो सग्लो अनुहार बनाए– नाटक, कथा, समालोचना । कथामा उनलाई ‘स्वैरकल्पनाका मास्टर/वस्ताज’ नै मानिन्थ्यो ।
पुरा पढ्नुहोस्

राजाका कवच

किशोर नेपाल, पुस ६, २०७५

‘राजाको नजिक’ रहेर पनि ‘पावर’ मा थोरै पटक र थोरै समय मात्र रहे गिरि । उनका नाममा निकै हल्ला भयो– गिरि शक्तिशाली छन् ।
पुरा पढ्नुहोस्

मल्ल सर : सम्झना कतिपय

अभि सुवेदी, मंसिर ९, २०७५

टाढा गएर दिवंगत हुनुभयो, अन्तिम कालमा देख्न पाइनँ । मेरो धेरै श्रद्धाञ्जली, सर !
पुरा पढ्नुहोस्