चमेरोको चोरीसिकार

- मैत्या घर्ती मगर

स्तनधारी प्राणी चमेरासँग उड्नका लागि छालाले बनेको पँखेटा हुन्छ । त्यसैले यसलाई ‘काइरोप्टेरा’ नामक स्तनधारीको फरक वर्गमा राखिएको छ । हाल विश्वमा करिब १२ सय प्रजातिका चमेरा छन् । यीमध्ये नेपालमा ५३ प्रजातिका चमेरा रहेको अनुमान छ ।

चमेरो पनि मांसाहारी र शाकाहारी दुई थरीका हुन्छन् । यो रात परेपछि मात्र सक्रिय हुन्छ । पखेटालाई बिर्सेर झट्ट हेर्दा यो मुसाजस्तो देखिन्छ । वदुरा नामको नेपालमा पाइने सबभन्दा ठूलो जातको चमेरो दिनमा रुखका हाँगामा झुन्डिएर बस्ने गर्छ भने राती आहाराका लागि यत्रतत्र झुन्ड बनाएर उड्ने गर्छ । तर पुथा उत्तरगंगा गाउँपालिका, रुकुमका ओडारमा भने सानो जातका चमेरा मात्र पाइन्छन् ।

मुस्किलले ३ सय ग्रामसम्मको हुने यो चमेरोलाई स्थानीय औषधीका लागि सिकार गर्छन् । ओडारमा लुुकेर बस्ने यसलाई सिकार गर्न पनि स्थानीय झाँक्रीको सल्लाहअनुसार मंगलबारको दिन पारेर सुटुक्क ओडार पुग्छन् । मंगलबार समातेको चमेरोबाट मात्र औषधोपचार हुने यहाँको विश्वास छ । औषधीका लागि सिकार गरिएको चमेरोलाई तोरीको तेलमा डुबाएर राखिन्छ । लामो समयदेखि निको नभएको घाउ, खटिरा र दुखाइमा यसलाई डुबाएको तोरीको तेलले मालिस गर्दा निको हुने यहाँका बासिन्दाको विश्वास छ । 

तस्बिरमा हेर्नुहोस् : 

प्रकाशित: आश्विन १२, २०७६